Cuộc đua của những chiếc xe không người lái

Thứ sáu - 29/01/2016 01:08
  • Xe tự lái Google sẵn sàng lăn bánh
  • Xe tự lái còn phải vượt qua rào cản lớn
  • Mỹ sẽ bớt siết 'đai an toàn' cho xe tự lái
  • Xe tự lái của Google được quyền phi trên đường cao tốc
  • Google trình làng xe tự lái hoàn chỉnh đầu tiên

Cuộc đua để đưa những chiếc xe không người lái đến với công chúng chỉ mới bắt đầu, nhưng nó đã là một cuộc tỷ thí ngoạn mục. Cuộc cạnh tranh này quyết liệt, đầy bí mật, và đầy tài năng. Apple với Google ,Tesla và Uber cùng tham gia một chặng đua: đây toàn là những tên tuổi lừng danh của Thung Lũng Silicon được ca tụng trên nhiều phương diện.

Khi những người khổng lồ công nghệ nhắm vào ngành xe ô tô, đang lần đầu tiên sau suốt một thế kỷ các nhà sản xuất xe toàn thế giới buộc phải thay đổi đáng kể cách suy nghĩ của họ về ý nghĩa của việc tạo nên một chiếc xe.

Cuộc đua này khơi dậy lại những sự kiện quan trọng trong lịch sử công nghệ: đường ray được xây dựng, đèn điện xuất hiện, khi xe ô tô ra đời, ngành hàng không khởi đầu... Hoàn toàn không có tiền lệ cho những gì mà các kỹ sư đang cố gắng tạo nên bây giờ, và không có một sơ đồ hướng dẫn nào cả.

Xe tự lái hứa hẹn sẽ mang đến một cách thư giãn mới, cho phép người lái xe có thêm thời nghỉ ngơi, tiêu khiển và làm những việc khác. Nếu xe tự lái có thể đáp ứng được những hứa hẹn, chúng sẽ cứu sống được hàng triệu sinh mạng trong vòng vài thập kỷ, tạo ra những ngành công nghiệp mới thay đổi hoàn toàn về căn bản quan hệ của con người với không gian và thời gian. Đây đều là những lý do tại sao một số những công ty giá trị nhất của hành tinh này đang đổ hàng tỷ USD vào nỗ lực tạo nên xe không người lái.

Cuộc đua của những chiếc xe không người lái 1

Ai dẫn đầu cuộc đua

Nhiều người đã cho rằng Google đang dẫn đầu trong cuộc đua tự lái. Công ty có đủ kinh nghiệm trên mọi con đường, bản đồ, trí tuệ nhân tạo, và có lẽ là họ cũng có được một khởi đầu sớm hơn hẳn. Cho đến tháng 10/2015, đội quân xe tự hành của họ đã chạy thử được hơn 2 triệu km trong chế độ hoàn toàn tự động từ năm 2012 – tương đương với một người lái xe trong 90 năm. Nhưng điều này không có nghĩa là Google sẽ chiến thắng. Các tay chơi lớn đều có những lợi thế mạnh riêng của họ.

Apple có kinh nghiệm phần mềm, khả năng kết hợp các thiết bị nổi tiếng của họ theo nhiều cách thú vị, và từng có thành tích đảo lộn những thị trường lớn như cách họ đã làm trong thế giới nhạc số và điện thoại di động. Còn Tesla có kinh nghiệm làm và bán xe, có được những đánh giá tuyệt vời về mặt an toàn cho những chiếc xe đang có sẵn và một cơ số khách hàng trung thành.

Uber lại là chuyên gia người máy, hàng đống dữ liệu bản đồ, một kho tàng dữ liệu siêu khủng về việc mọi người đi đâu và lúc nào, cộng với một dịch vụ nổi tiếng, có thể kết hợp trơn tru với những chiếc xe không người lái. Ý tưởng xe tự lái có thể vừa gia tăng lợi nhuận cho Uber, vừa giảm chi phí đi xe cho những hành khách là một động lực rõ ràng để tách bỏ người lái ra khỏi chiếc vô-lăng.

Trong số tay chơi ở Silicon Valley được bàn tán nhiều đến nhất về xe tự lái, Uber và Apple là những kẻ bí ẩn nhất. Cả hai đều không đồng ý phỏng vấn cho câu chuyện này, nhưng người ta cũng đã có những manh mối về kế hoạch của họ. Vào tháng 9/2015, nhiều báo cáo chỉ ra rằng Apple có kế hoạch đưa một loại xe điện ra thị trường vào năm 2019, mật danh là Dự Án Titan, và việc làm cho chiếc xe hoàn toàn tự động là "một phần trong kế hoạch dài hạn của sản phẩm này". Mùa đông trước đó, Uber đã khiến giới hàn lâm kinh ngạc khi báo cáo đã thâu tóm 40 nhà nghiên cứu người máy từ Đại Học Carnegie Mellon. Tháng 2/2015 vừa rồi, Uber đã trình làng một trung tâm nghiên cứu mới được thành lập ở Pittsburgh, chuyên về phát triển những công nghệ mới liên quan đến xe không người lái và bản đồ.

Các công ty công nghệ và nhà sản xuất xe không chỉ đang vận hành những công nghệ tự động trong sân chạy thử và môi trường thí nghiệm, mà đã tiến hành trên những con đường công cộng.

Trên YouTube, một loạt những video mới lần lượt được đăng tải bởi những người lái xe Tesla, khi phần mềm còn ở trong giai đoạn beta Autopilot (tự lái) của công ty này được ra mắt vào tháng 10/2015. Tuy nhiên giới chuyên gia rất lo ngại về vấn đề an toàn khi đưa vào chạy thực tế.

Đoạn phim có cảnh một chiếc xe chạy ngoặt vào rào chắn đường, một chiếc khác thì lạng vào làn xe chạy ngược bên kia, và lại một cái khác thì thoát ra khỏi đường cao tốc khiến người lái bất ngờ. Trong đa số trường hợp, tài xế hoàn toàn không để tay lên vô-lăng cho đến khi chuyện bất ngờ xảy ra. Tesla so sánh Autopilot với các cảm biến và chương trình mà phi công sử dụng để máy bay có thể tự bay trong những điều kiện tốt. “Người lái vẫn phải có trách nhiệm – và cũng là người kiểm soát cuối cùng, đối với chiếc xe", Tesla nói trên trang chủ của họ. Nhưng một số tài xế rõ ràng đã vượt quá giới hạn.

Cuộc đua của những chiếc xe không người lái 2
Google Car

Phương thức nào cho xe tự hành?

Số tiền đang được đặt cược có thể gọi là lớn chưa từng có, và có thể lên đến hàng tỷ USD hàng năm. Nếu ai tiên phong chiếm được 10% thị trường gần năm ngàn tỷ km (quãng đường chạy trong Mỹ), hàng năm và kiếm được 10 cent từ mỗi dặm, thì lợi nhuận mỗi năm là 30 tỷ USD, ngang ngửa với Apple và ExxonMobil trong những năm thuận lợi. Cho nên, tiềm năng của lĩnh vực là rất lớn.

Khi cuộc đua quyết liệt, các đối thủ phải quyết định hướng đi. Có hai triết lý dẫn đầu về cách làm xe tự lái, và trong khắp ngành công nghệ hay chế tạo xe đang xảy ra bất đồng về việc hai cách tiếp cận này có thể hỗ trợ nhau, hay là đối lập nhau.

Cách thứ nhất, được ưa chuộng bởi Tesla và đa số các công ty xe truyền thống. Giải pháp này dựa trên ý tưởng là các phương tiện nên có thêm công nghệ giúp đỡ người lái, để độ an toàn tăng lên và con người càng lúc sẽ càng ít tham gia vào việc lái hơn. Ở đây bao gồm khả năng kiểm soát hành trình cao cấp, có thể tự lái trong một số môi trường nhất định, và các chức năng như "hỗ trợ tắc nghẽn giao thông" của xe Mercedes-Benz S-Class, cho phép xe tự động chạy bằng tốc độ với các xe ở phía trước, trong tầm dưới 60km/h. Cách suy nghĩ này cho rằng, những công nghệ từng bước này sẽ cho ra một chiếc xe hoàn toàn tự động.

Cách tiếp cận thứ hai, được Google tiên phong, cho rằng xe không người lái phải được thực hiện để có thể hoàn toàn tự động ngay từ đầu. Những người ưa chuộng chiến thuật này, được gọi là cách tiếp cận "Cấp 4" đối với việc tự động hóa, nói rằng có lý nhất là tạo ra một chiếc xe có được mọi chức năng lái an toàn, người dùng chỉ cần làm một việc là vào trong xe và nói nó đi đến đâu. Phương tiện này không cần có vô-lăng hay chân phanh, và có thể khởi động bằng một nút bấm. Hành khách có thể nằm ngủ, đọc sách, và tóm lại là không cần tham gia vào quá trình di chuyển từ nơi này đến nơi kia. Đây là hình ảnh phổ biển nhất trong văn hóa quần chúng về những chiếc xe tự động, nhưng không phải là loại xe mà đa số các công ty đang tập trung vào chế tạo đầu tiên.

Mặc dù Google đang bắt tay vào phát triển một loại xe Cấp 4, họ đã coi những chiếc xe đang chạy thử trên đường công cộng ở Mountain View, California, và ở Austin, Texas, là Cấp 3 – có nghĩa là cần có mặt một người có thể lấy quyền kiểm soát xe, với khoảng thời gian giao chuyển thoải mái (thang đo được lấy từ hướng dẫn về xe tự động của Cơ Quan An toàn giao thông đường cao tốc quốc gia - NHTSA) .

Mỗi cách tiếp cận đều có ưu điểm riêng của mình. Tuy vậy, sẽ có sự thay đổi căn bản khi nói rằng con người không còn có trách nhiệm, và chiếc xe trở nên có trách nhiệm.

Câu hỏi nên đi con đường nào để tiến tới tự động hoàn toàn, cách bắt đầu từ căn bản hay là từ từ từng bước, đang là trọng tâm của nhiều cuộc tranh cãi. Về mặt ngắn hạn, câu hỏi cấp bách hơn là: Nhận thức của con người về công việc của máy tính có tầm quan trọng thế nào? Trong không gian mà sự nhận thức về việc chiếc xe có trách nhiệm, hay là con người có trách nhiệm sẽ rất nguy hiểm. Có khả năng xảy ra những nhầm lẫn mà có thể khiến cho chiếc xe mất an toàn thay vì cần an toàn hơn.

Đã có bằng chứng trong lĩnh vực hàng không cho thấy con người không giỏi lắm khi phải đối mặt với khu vực không rõ ràng này. Tự động hóa có thể làm cho máy bay an toàn hơn, nhưng cũng cần phi công phải hiểu được những hệ thống nào đang được bật, và bật lúc nào. Các hệ thống tự lái cũng có thể tạo ra những nghịch lý tương tự về an toàn.

Năm 2012, khi Google chiêu mộ những người tình nguyện để thử nghiệm tính năng tự lái của họ trên đường cao tốc , họ đã bắt những người này ký bản cam kết rằng mình sẽ tập trung chú ý việc lái xe, ngay cả khi chiếc xe đang tự lái. Vậy mà ngay cả khi đó, Google vẫn phát hiện thấy những mức độ xao nhãng tương tự ở những lái xe thử nghiệm.

Đối với Google, kinh nghiệm đó đã là nguyên do của sự chuyển đổi từ việc phát triển từng bước các công nghệ hỗ trợ người lái, sang tập trung vào việc chế tạo nên một chiếc xe hoàn toàn tự động Cấp 4. Có thêm những nghiên cứu ủng hộ cho cách suy nghĩ này. Một nghiên cứu đã cho thấy rằng các chế độ lái bán tự động đã có ảnh hưởng lớn đối với khả năng tập trung của người lái, bao gồm việc thời gian nhìn ra khỏi đường trước mặt lâu hơn 26 % so với chế độ họ kiểm soát hành trình. Nhưng hành vi con người sẽ thay đổi đến thế nào, khi độ tin cậy của họ đối với những chiếc xe bán tự động càng tăng lên?

Autopilot của Tesla có lẽ sẽ được xếp hạng là một hệ thống Cấp 2 trong định nghĩa của NHSTA, mặc dù nhiều người có vẻ đang sử dụng nó như thể nó là Cấp 3. Trong những chiếc xe Cấp 2, có ít nhất hai chức năng điều khiển chính cùng nhau được tự động hóa để người lái được bớt đi trách nhiệm nhưng vẫn phải chú ý đường xá như bình thường. Trong một chiếc xe Cấp 3, người lái có thể thả quyền “điều khiển hoàn toàn của các chức năng an toàn cốt yếu”, nhưng vẫn phải có mặt để thỉnh thoảng kiểm soát.

Việc người nào (hay cái gì) đảm nhận trọng trách điều khiển các chức năng lái có khả năng sẽ trở nên mơ hồ khiến các chuyên gia lo ngại về một tương lai gần, với nhiều loại xe có các cấp độ tự động khác nhau đi chung đường phố. “Ngay cả khi công nghệ đã sẵn sàng cho công chúng, thì công chúng chưa chắc đã sẵn sàng cho công nghệ này". Các chuyên gia tin rằng khoảng thời gian chuyển đổi, và sự mơ hồ trong trách nhiệm người lái, thậm chí có thể phá hoại toàn bộ sự phát triển của xe hoàn toàn tự lái.

Cuộc đua của những chiếc xe không người lái 3
Elon Musk và chiếc xe tự hành của Tesla

Đâu là thời điểm của xe tự hành

Tương lai còn chưa rõ ràng, nhưng điều này cũng không ngăn cản người ta phỏng đoán rằng khi nào xe hoàn toàn tự động có thể chiếm đường phố.

Hai năm trước, CEO của Nissan đã dự đoán rằng đến năm 2020, xe không người lái sẽ được vào phòng trưng bày. Jaguar Land Rover muốn người lái có khả năng lựa chọn các chế độ tự lái hoàn toàn trong xe của họ trong thập kỷ tới. Còn CEO của Uber , Kalanick, đã có một ước tính ngẫu hứng trên Twitter về sự có mặt của xe không người lái vào năm 2030. Elon Musk hy vọng xe Tesla hoàn toàn tự động sẽ lên đường vào năm 2023.

Google vẫn là một trong những kẻ tham vọng nhất. "Con trai lớn của tôi đang 12 tuổi", Chris Urmson, người dẫn đầu chương trình xe tự lái của Google nói. “Bốn năm sau, nó sẽ đi lấy bằng lái xe. Chúng tôi muốn rằng nó sẽ không cần phải làm vậy”.

Cho đến giờ, những gì Google đã đạt được là thật đáng nể. Không công ty nào khác đã thử nghiệm xe tự động trên đường công cộng giống như Google, và công ty cũng có được danh tiếng rằng các thử nghiệm này an toàn. Trong cả 16 tai nạn liên quan đến xe tự lái của Google từ năm 2012, chiếc xe không người lái không lần nào có lỗi cả.

“Google đã vượt quá xa hơn hẳn người khác, bởi những bản đồ mà họ dùng thật hết sức chi tiết, và công nghệ LIDAR của họ cung cấp biết bao nhiêu thông tin giá trị”, Leonard, giáo sư kỹ thuật cơ khí ở M.I.T cho biết. “Tesla chỉ có một camera, một radar duy nhất. Cảm biến của Google cung cấp 1 triệu điểm dữ liệu trong một giây”. Các chuyên gia đã ca ngợi "những nghiên cứu tuyệt vời" của Google, nhưng cũng cảnh báo rằng công nghệ của họ "bị thổi phồng và hiểu nhầm". Chính Google cũng thận trọng khi nói về vị trí của mình khi cho rằng “còn có quá nhiều thứ phải làm".

Về tương lai, có lẽ vẫn còn hy vọng cho những kẻ đương nhiệm trong ngành ô tô. Một lý do là việc chế tạo được chiếc xe không người lái hoàn toàn tự động đầu tiên sẵn sàng cho thị trường cũng chưa chắc sẽ dẫn đến thành công thương mại. Khả năng lớn là sự tiêu chuẩn hóa sẽ chiến thắng sự sáng tạo, nghĩa là các nhà làm xe truyền thống có lẽ vẫn còn chiếm lĩnh thị trường.

Người đầu tiên đến được thị trường có thể sẽ không giành được hàng tỷ USD hay các bằng sáng chế. Nhưng người đầu tiên sẽ làm cho các phương tiện tự động trở nên an toàn, đáng tin cậy, và rẻ – với giao diện hoàn chỉnh và bản đồ GPS – có lẽ sẽ kiếm được hàng tỷ lợi nhuận. Đi đầu không phải là chìa khóa; chìa khóa là trở thành một tiêu chuẩn trong ngành công nghiệp.

Lấy thành công của Henry Ford làm ví dụ. Đa số người Mỹ cho rằng Henry Ford là người đầu tiên làm ra xe ô tô. Điều này hoàn toàn sai. Điều mà Ford đã làm là lấy số đông quần chúng, thay vì người giàu để làm mục tiêu khách hàng, và đặc biệt chú trọng vào việc giảm giá thành và gia tăng sản xuất.

Một điều khác và rất quan trọng là các công ty xe truyền thống đã biết cách chế tạo và bán xe rồi. Họ có kinh nghiệm về chuỗi cung ứng trong ngành chế tạo ô tô, trong khi các nhà khổng lồ công nghệ, ngoại trừ Tesla, không hề có.

Suy nghĩ về xe không người lái trong bối cảnh của cuộc cách mạng điện thoại di động cũng hữu dụng, bởi một lý do khác: Nếu xe hoàn toàn tự lái ra mắt thị trường, thì đó sẽ là một thế giới được tạo nên bởi điện thoại thông minh; một thế giới có bản đồ GPS, trợ lý người máy điều khiển bằng giọng nói, kết nối thường xuyên, và mọi thứ đều là theo yêu cầu. Và những tay chơi đi đầu – Apple, Google, và Uber – đều đang tranh chức lãnh đạo trong một lĩnh vực mới mà họ đã tạo ra. Họ biết rằng đánh bại những kẻ đương nhiệm trong một ngành công nghiệp là như thế nào, bởi chính họ đã từng làm vậy rồi.

Các nhà sản xuất xe truyền thống cũng không trông chờ vào liên kết với Thung Lũng Silicon. Họ có những bước đi của riêng mình để tiến tới những chiếc xe tự lái. Nhiều nhà sản xuất xe đang từ từ đưa ra thêm những tính năng hỗ trợ người lái, và kế hoạch tiến tới những chiếc xe hoàn toàn tự động. Tuy nhiên, cho đến khi những sản phẩm này ra mắt, khó có thể phân biệt được đâu là những nỗ lực phát triển nghiêm túc, và đâu là những lời nói chỉ để lợi dụng những chủ đề nóng bỏng nhất trong Thung Lũng Silicon.

Vào tháng 11, Toyota đã công bố đổ 1 tỷ USD vào một công ty nghiên cứu và phát triển mới, được đặt trụ sở chính ở Thung Lũng Silicon, tập trung vào trí tuệ nhân tạo. Mary Barra, CEO của General Motors, tuyên bố hồi tháng 10 rằng công ty của bà đã có “nhiều nỗ lực bí mật về mọi phương diện của việc tự động hóa”. GM cũng vừa mới vén màn tính năng Super Cruise của họ, cạnh tranh với Autopilot của Tesla. Tính năng này cung cấp khả năng lái và đi giữa làn cho các hệ thống kiểm soát hành trình thích ứng có sẵn của GM, xuất hiện trong những chiếc Cadillac mẫu 2017.

Công nghệ này hoạt động bằng việc tính toán từ dữ liệu GPS, thông tin từ một camera có thể nhận biết những vạch làn đường được sơn sáng, và hệ thống vẽ bản đồ LIDAR. GM cũng đang phát triển một hệ thống theo dõi chuyển động mắt người lái để đảm bảo rằng người lái giữ tập trung trên đường ngay cả khi tay họ không đặt trên vô-lăng. Nếu người lái bỏ qua cảnh báo đó và vẫn không chú ý vào đường, chiếc xe sẽ "dừng" và "bắt bạn lái". GM cũng có những tín hiệu cảnh báo giác quan, làm cho ghế người lái rung lên để cảnh báo có khả năng va chạm.

Dự án Drive Me của Volvo, dự tính sẽ khởi hành vào năm 2017, đưa đội quân 100 chiếc xe không người lái lên đường cao tốc của Thụy Điển. Cùng lúc đó, Volvo cũng đang phát triển những tính năng mà họ gọi là "tự động cao" để đưa vào những chiếc xe có sẵn. Triết lý của Volvo là tiếp cận song song – vừa nghiên cứu về tự động hoàn toàn lẫn bán tự động – sẽ là cách xây dựng niềm tin với khách hàng trong một miền đất công nghệ còn hoang sơ. Đây cũng là một cách để cho phép họ có nhiều lựa chọn, trong khi vẫn làm việc với những chiếc xe ô tô truyền thống.

Những chuyển biến lớn trong công nghệ vận chuyển thường làm thay đổi nhận thức của con người đối với thời gian. Vào năm 1843, những khái niệm thời gian và không gian căn bản cũng đã bắt đầu lung lay khi không gian đã bị thay đổi bởi tàu lửa, và giờ chúng ta chỉ còn thời gian.
Tương tự, xe tự lái hứa hẹn sẽ “hủy diệt không gian và thời gian”, nếu ta muốn dùng cách nói từ những năm 1850. Khi tàu lửa có vẻ đã rút ngắn khoảng cách giữa nơi khởi hành và điểm đến, xe không người lái hứa hẹn sẽ mở ra những khoảng thời gian mới cho những người mà nếu không có chúng, họ sẽ bị mắc kẹt trong giao thông, phải nhìn chằm chằm vào biển số xe người khác. Theo lý thuyết, những thành phố tự quản có thể mua hàng đàn xe tự lái và biến các bãi đỗ xe cũ thành công viên đầy cây xanh, giảm đi nhu cầu và xóa bỏ chi phí cho việc sở hữu xe cá nhân.

Điều này có thể mang hàm ý lớn lao đối với những người không thể tự mình lái – do khuyết tật, tuổi tác, mệt mỏi, say rượu, hay những nguyên do khác. Và khi những chiếc xe tự lái nhiều hơn xe người lái, và bắt đầu giao tiếp với hệ thống tín hiệu giao thông thông minh, ta có thể xóa bỏ sự tắc nghẽn giao thông.

Xe tự lái không chỉ sẽ chở người, mà cả hàng hóa. Vào tháng 10/2015, Daimler đã thử nghiệm một trong số những chiếc xe bán tải không người lái của họ trên đường cao tốc công cộng ở Đức. Không người lái, trong trường hợp này, là chế độ "Highway Pilot (lái cao tốc)", tương tự như Autopilot của Tesla. Những chiếc xe 18 bánh cũng đang được thử nghiệm trên đường phố Nevada. Daimler đã nói rằng các hãng vận tải có thể mua những chiếc xe tải này vào khoảng năm 2025. Một công ty startup gọi là Peloton sử dụng radar và giao tiếp không dây cho phép những đội xe tải có thể kết nối với nhau trên đường cao tốc để chia sẻ thông tin an toàn.

Nếu xe tự lái sẵn sàng tạo ra cuộc cách mạng về vận chuyển, những thay đổi của chúng đối với việc di chuyển ít nhất cũng sẽ tương đương với những thay đổi mà tàu hỏa và máy bay đã làm nên trước đó. Chỉ là lần này, thành công sẽ có nghĩa là vai trò của con người sẽ thay đổi theo một cách chưa từng thấy – con người sẽ hoàn toàn được loại trừ từ ghế người lái. Thay đổi này là điều khiến cho cuộc đàm thoại về xe tự lái mang một tính chất hiện sinh.

Cuộc đua của những chiếc xe không người lái 4
"Một vài trong số các câu hỏi về xe tự hành đi thẳng vào tâm điểm của trí thông minh nhân tạo".
Cuộc đua của những chiếc xe không người lái 5
Sự sao nhãng trên xe tự hành là điều khó tránh khỏi

PC World VN, 01/2016
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Thống kê
  • Đang truy cập65
  • Máy chủ tìm kiếm3
  • Khách viếng thăm62
  • Hôm nay3,055
  • Tháng hiện tại124,088
  • Tổng lượt truy cập4,717,382
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây